جـدیـدتــرین نوشتــه های ســایت:

پیشگیری از لغزش

همه ما از ماهیت ویرانگر اعتیاد به خوبی آگاهیم . اینکه چطور قربانیان خود را از لحاظ جسمی ، روانی و اجتماعی دچار مشکل می سازد . اما یکی از غم انگیزترین اتفاقات این ماجرا این است که بسیاری از افرادی که ترک کرده اند ، دوباره پس از مدتی اعتیاد خود را از سر می گیرند !

– هدف این بحث “لغزش” می باشد و اینکه چگونه می توان از وقوع آن جلوگیری کرد . تعداد زیادی از افرادی که اعتیاد خود را از سر می گیرند ، قربانی باورهای خویش هستند . اکثر آنها قادر نیستند درست و شفاف فکر کنند . افکار و احساسات خود را پردازش کنند و یا حتی مسائل را به خاطر آورند . توانایی آنها برای پرداختن و صحبت کردن در مورد ترک اعتیاد خود و بازسازی تاریخچه اعتیاد خود بسیار محدود بود . اکثر افراد در کنار هم قرار دادن وقایع گذشته به صورت منطقی مشکل داشتند . وقتی از آنها بخواهید توضیح دهند که هدف از فلان فعالیت یا رفتار گذشته آنها چه بوده است ، قادر نبودند معنا یا دلایلی برای آن رفتار عنوان کند . آنها می توانند وقایع یا خاطرات خاص را به سایر جنبه های زندگی خود ارتباط دهند .

– افرادی که مبتلا به بیماری اعتیاد هستند نه تنها با مصرف کردن ، بلکه با مصرف نکردن مواد اعتیاد آور واکنش های غیر طبیعی از خود نشان می دهند . اغلب افراد وقتی به اعتیاد فکر می کنند تنها علائم و نشانه هایی که در یک فرد معتاد و مصرف کننده وجود دارد در ذهنشان مجسم می شود . حال آنکه برخی علائم و نشانه ها با ترک و قطع مصرف مواد بروز می یابند . این نشانه ها می توانند در طول فرآیند بهبودی فعال گردند . اکثر افراد ، بازگشت به اعتیاد (لغزش) را تنها مصرف ماده اعتیاد آور می دانند . حال آنکه فرآیند بازگشت به اعتیاد ، پیش از آنکه مصرف ماده اعتیاد آور آغاز شود ، شروع می شود . فرد وقتی نمی تواند مصرف کند ، دچار اختلال در عملکرد می شود ، به این ترتیب کنترل خود را بر رفتارها و تصمیمات خود از دست می دهد و یا دچار مشکلات عاطفی یا جسمانی می گردد . این اختلالات پیش از اقدام به مصرف ماده اعتیاد آور یا به جای مصرف ماده اعتیاد آور در فرد بروز می کند . این بدین معناست که اگر کارهایی انجام می دهید که به روند بهبودیتان کمکی نمی کند ، احتمالاً در معرض لغزش قرار گرفته اید . برای داشتن یک زندگی برازنده به چیزی بیشتر از قطع مصرف نیاز دارید !

– هنگامی که علائم پس از ترک در فرد شدید می شوند ،‌ اختلالاتی در جسم و روان او بوجود می آیند . ما مجموعه ی این اختلالات را فرآیند بازگشت به اعتیاد (لغزش) می نامیم . وقتی علائم این فرآیند زندگی را به اندازه کافی رنج آور و غیر قابل تحمل کرد ، اکثر افراد تصمیم میگیرند برای تسکین خود به لغزش و مصرف مجدد روی آورند . برخی دیگر اینکار را نمی کنند . اما مشکلات بسیاری را در وضعیت سلامت و زندگی خود به وجود می آورند که همگی مرتبط با این فرآیند می باشند .

تعیین موقعیت ها و مکان های برانگیزاننده علائم و نشانه های لغزش :

بهبودی موفقیت آمیز مستلزم آگاهی شما از تمامی موقعیت ها ، مکان ها ،‌اشیاء و وسایل و اشخاصی می باشند که منجر به برانگیختن نشانه های لغزش می شوند . فهرستی از همه این موقعیت ها و … تهیه کنید .

میل به مصرف ، لغزش و روش های مقابله :

در طول بهبودی ، بخصوص ماه های نخستین آن تمایل شدید و وسوسه برای مصرف وجود دارد . این میل در هر مقطعی از پاکی ممکن است بوجود آید و دفعات و شدت آن از خودی به خود دیگر متفاوت است . اولین اقدامی که باید انجام دهید این است که همیشه از موقعیت های برانگیزاننده علائم و نشانه های لغزش اجتناب کرده و در صورت لغزش در اولین فرصت با درمانگر خود تماس بگیرید و به بررسی فرآیند بپردازید که منجر به لغزش شده است . مسئله مهم این است که پیش از آنکه لغزش به مصرف تداوم تبدیل شود هر چه سریع تر بر لغزش خود غلبه کنید . روش های مقابله ای زیر به شما کمک می کند تا از لغزش و مصرف مجدد خودداری کنید :

1- تغییر در سبک زندگی :

یکی از موضوعاتی که در دوران پاکی با آن مواجه می شوید ، نحوه گذراندن وقت خود می باشد . در دوران مصرف از سبک خاصی پیروی می کردید که تعاملات اجتماعی ، بین فردی ،‌شغل ، خانواده و … همه جوانب زندگی شما را تحت تأثیر خود قرار داده بود که اکنون دیگر برای شما کارآمد نیست . حال لازم است جایگزین های سالمی برای آنها بیابید . برای این کار به ترتیب زیر عمل کنید :

فعالیت ها و تعاملاتی را که در دوران مصرف داشتید یادداشت کنید و دلایل حذف هر کدام را (پیامدها و نتایج مخرب) ثبت کنید .
فعالیت ها و برنامه ریزی هایی که امکان دارد برای بهبودی شما موثر باشند را یادداشت کرده و فوائد هر کدام را نیز ثبت کنید . برای اینکار از دیگران کمک بگیرید .

2- خودداری از اولین مصرف :

اکثر افرادی که به اعتیاد روی می آورند در اولین مصرف به هیچ وجه قصد نداشتند مواد یا الکل بیشتری مصرف کنند و یا به اینکار ادامه دهند . اما در طول زمان بر تعداد دفعات و میزان مصرف شان افزوده شد . این باور در انواع سوء مصرف ها وجود دارد که پس از چندبار مصرف دیگر می توان از ان دست کشید . اما تجربه ثابت کرده است هر بار که بعد از مدتی مصرف (لغزش) کنید ، دوباره به اوج اعتیاد خود باز میگردید . بنابراین تصمیم بگیرید از اولین بار مصرف خودداری کنید .

3- قول ندهید :

پیامدهای ناخوشایند مصرف باعث گردید بارها تصمیم بگیریم برای همیشه مصرف کنیم ، حتی برای پاک ماندن مدت و تاریخی را تعیین میکردیم . علیرغم تمام عهد و پیمانی که با خود می بستیم دوباره مصرف می کردیم . تجربه به ما آموخته است برای پاک ماندن هرگز تعهدات طولانی مدت با خودمان نبندیم و فقط بر زمان “حال و اکنون” تمرکز کنیم . این روش بسیار ساده انعطاف پذیر است چرا که می توان در هر شرایطی آن را به اجراء بگذاریم . تکرار این شیوه باعث پاکی ماندگار ما می شود . اداره و حفظ بهبودی در 24 ساعت این امکان را به ما میدهد تا بتوانیم در دراز مدت از عهده ی مسائل و مشکلات خود برآئیم .

4-یک تعریف ساده از اعتیاد :
یک فرد مبتلا به بیماری دیابت برای اینکه همیشه در سلامت باشد از رژیم غذایی خاصی پیروی می کند و تا زمانی که به رعایت آن می پردازد ، از وضعیت جسمی و روانی خوبی برخوردار است . اما به محض اینکه از رژیم درمانی خود (پرهیز) خارج شود ، بیماری او فعال می گردد . اگر محدودیت هایی را که در رژیم درمانی هر بیماری وجود دارد نادیده بگیریم ، نتیجه ای جز وخیم شدن اوضاع در پی نخواهد داشت .

مصرف مواد مخدر از هر نوع با گذشت زمان وضعیت ما را دشوارتر خواهد کرد . اعتیاد یک بیماری کشنده ، مزمن و پیش رونده است . به این معنی که با گذشت زمان وضعیت ما بدتر خواهد شد .

5- رابطه با دیگران :

اگر به گذشته خود نگاهی بیندازید ، متوجه می شوید که مشکلات مصرف مواد مخدر یا هرگونه رفتار اعتیادی همیشه بگونه ای روابط ما را با دیگران تحت تأثیر قرار می داد . گاهی اوقات بعد از هر بار مصرف در رابطه با دیگران بهتر ظاهر می دید ، گاهی اوقات نیز بعد از مصرف وارد جر و بحث می شدید .

اعتیاد باعث می شد دوستانمان را بر مبنای نوع و میزان مصرف مواد انتخاب کنیم . کسانی را که چیزی مصرف نمی کنند کنار می گذاشتیم و دوستان دیگری را جایگزین می کردیم . روابط ما از جمله با کارفرما ، خانواده ، دوستان ،‌همسر و … همه تحت تأثیر مصرف مواد قرار می گرفت . دیگران گاهی اوقات چیزهایی می گویند و یا به گونه ای رفتار می کند که شما با آنها مخالف هستید . پس لازم است یاد بگیرید متفاوت زندگی کنید و چگونگی کنار آمدن با رفتار بقیه مردم را بیاموزید .

بنابراین در مسیر بهبودی ، تلاش برای درک دیگران مهم تر از فهمیده شدن توسط دیگران است . پس سعی کنید که به حقوق دیگران احترام بگذارید و آن طور با آنها رفتار کنید که دوست دارند ،‌بعد از آن می توانید از آنها انتظار داشته باشید که با شما نیز همانگونه رفتار کنند .

وقتی وقت تان را با آنهایی که دوست دارید سپری کنید ، دیگر کسانی که برایتان اهمیت خاصی ندارند کمتر آزارتان می دهند . البته این جمله به معنای فرار از دیگران نیست بلکه به معنی سعی در تغییر رفتارتان به گونه ای که مفید و کارآمد است می باشد تا در ارتباط با دیگران رنجشی به دل نگیرید . به این طریق به خودتان اجازه نمی دهید آنقدر از کسی عصبانی و متنفر شوید که بخواهد زندگی مان را تحت تأثیر قرار دهد . مخصوصاً تاآن حد که باعث شوند به مصرف مجدد مواد روی بیاورید . اگر زندگی تان آنقدر برای شما جذاب و ثمر بخش باشد ، دیگر هیچ تمایل یا علاقه ای ندارید که از رفتار دیگران عیب جویی کنید یا اینکه نگران کارهایی باشید که انجام داده اند . به همین طریق اجازه می دهید دیگران آنگونه که دوست دارند زندگی کنند .

6-فعال شدن :

قطع مصرف به تنهای کافی نیست ، هر چه به مواد یا عادت ناپسندی که سعی داریم آن را کنار بگذاریم بیشتر فکر کنیم . ذهن ما با آن بیشتر درگیر خواهد بود.پس از ترک این سوال برایمان پیش می آید اکنون که پاک هستیم با این همه وقتی که در اختیار داریم چه کار باید بکنیم؟

تمامی ساعاتی که صرف تهیه یا مصرف مواد می شد اکنون تبدیل به حفره های خالی و بزرگ زمان شده است که باید به گونه ای مفید پر شود . بنابراین به فعالیت های جدید نیاز دارید تا این فضاهای خالی را پر کنید و انرژی فعالی را که سابقاً صرف موادی می کردید به شکلی سالم مصرف کنید .

7-تغییر عادات قبلی :

گاهی اوقات یکسری زمان ها ، مکانها، فعالیت ها و اشخاصی که به دوران مصرف ما مربوط است همچنان ما را در معرض خطر لغزش قرار می دهند . این امور تکراری مربوط به گذشته می تواند مانند ، خستگی ، گرسنگی ، تنهایی و عصبانیت به منزله دام های خطرناکی باشند . لازم است گاهی اوقات نگاهی به گذشته داشته باشیم و کم کم چیزهای مربوط به آن زمان را تغییر دهیم . وقتی پای سلامتی مان در میان است ، کاملاً ‌اشتباه است قدرت اراده ی خودمان را امتحان کنیم ، در عوض سعی می کنیم عادات جدیدی را در خود پرورش دهیم . برای ایجاد این تغییر یک روز کامل خود را از وقتی بیدار می شویم تا هنگام خواب ثبت کنیم ؛ سپس عادات خود را بخصوص آنهایی که مصرف مواد مربوط می شوند یا عادت کارآمدتری جایگزین کنیم . مانند : ساعات خواب و بیداری ،‌غذا خوردن ، رفت و آمد به مکان هایی که قبلاً با مصرف مواد در ارتباط بودند و دوستانی که هنوز مصرف می کنند .

8-استفاده از تلفن :

گاهی اوقات بدون قصد قبلی به سراغ مصرف مواد می رویم و هیچ تصمیم آگاهانه ای درباره مصرف وجود نداشت و درباره عواقب احتمالی آن هم به درستی فکر نمی کردیم . حالا متوجه می شویم که صرف به عقب انداختن اولین مصرف و یا جایگزین کردن چیزی به جای آن ، این امکان را برای ما مهیا می کند که رنج ها و پیامدهای منفی مصرف مجدد آن فکر کنیم . ما با داشتن یک تماس تلفنی و داشتن شماره تلفن چند نفر که تجربه پاکی ، ترک و درمان را دارند ، هرگاه که وسوسه مواد به سراغ ما می آید به خودمان کمک کنیم . “فقط کافی است به او بگویید درباره مصرف مواد فکر می کردید .”

9-راهنما گرفتن :

در روزهای اولین ترک قبل از اینکه فکر کنید راه خود را در مسیر بهبودی پیدا کره اید ، بسیار مفید خواهد بود . شخصی را در اختیار داشته باشید که دوستانه به شما راهنمایی های لازم را متذکر شود . حقیقت این است که شخص راهنما یا درمانگر مدت بیشتری از شما پاک بوده است و یا اصلاً سوء مصرف نداشته است و دشواری های دوران شما را تجربه کرده و ممکن است حق با او باشد . درمانگر و راهنما بیشتر از خود ما نسبت به وضعیت مان در شرایط فعلی احساس نگرانی و مسئولیت دارند . آنها همچنین از تجربه بیشتری در مقایسه با بار خود دارند . راهنما و درمانگر این امکان را می دهند که بتوانیم به او اعتماد کنیم و رازها و مشکلات خود را با او در میان بگذاریم .

10- نظم و ترتیب :

با وجود تمام نگرانی ها و مشکلاتی که وجود دارد ، اولین اولویت ما باید بهبودی باشد . اگر مراقب سلامتی خودمان نباشیم مطمئناً خانواده کار و دوستی هم برایمان باقی نخواهد ماند . اگر ما برای آنها ارزش و احترامی قائل باشیم ،‌باید ابتدا زندگی خودمان را سر و سامان یا نجات دهیم . هر چند که می خواهیم تمام کارها و فعالیت ها و وظایفی را که از انجام آنها غفلت کرده بودیم به یکباره جبران کنیم ، اما واقعیت این است که در یک زمان معین و محدود از عهده ی همه ی آنها بربیاییم . اکنون که در دوران پاکی با شروع آن قرار داریم ، زمان مناسبی را برای ایجاد منظم ترتیب دادن به امور مختلف خود داریم . اما برای چنین مقصودی بهبودی و پاک بودن همیشه اولویت اول ما باید باشد . در دوران مصرف زندگی کاملاً‌آشفته ای داشته که این آشفتگی اکنون با نظم دادن به اولویت های زندگی مان از بین می رود .

11-دوری گزیدن از تنهایی :

یادآوری این موضوع برای ما سخت نیست که وقتی در دوران مصرف با دیگران بودیم ، باز هم احساس تنهایی می کردیم . بسیاری از ما در ابتدا به این علت مصرف می کردیم که جزئی از مردم باشیم . خیلی از مان فکر میکردیم باید حتماً چیزی مصرف کنیم تا پذیرفته شویم . با مصرف مواد مخدر و الکل سعی میکردیم تنهایی درونی خود را هر چند به طور موقت تسکین دهیم . اما وقتی اثر مواد مخدر از بین می رفت حس می کردیم تنهاتر ، متفاوت تر از همیشه و غمگین تر از گذشته شده ایم . گاهی اوقات فکر می کردیم به خاطر کارهایی که در دوران مصرف انجام می دهیم سزاوار این ترد شدگی هستیم و دوباره برای رهایی از این احساس ناخوشایند به مصرف مجدد روی می آوریم . هر چند در جمع بودیم ، با این وجود احساس می کردیم که ما را نمی فهمند . ما عادت کرده ایم به گونه ای احساس و عمل کنیم که انگار کسی ما را دوست ندارد و در کمان نمی کند . ما هنوز نمی دانیم چطور و با چه کسی ارتباط برقرار کنیم . هنوز هم سنگینی سال های ممتد پر از ترس برنا حاکم است . بنابراین وقتی کمی احساس تنهایی می کنیم ممکن است عادات قدیمی دوباره به سراغ مان بیایند و به راحتی فریب مان دهند .

12- خشم و عصبانیت :

دشمنی و عصبانیت ، خشم و نفرت همیشه باعث مصرف مجدد می شود . خیلی از ما برای سرکوبی خشم یا بیان آن از مواد مخدر یا الکل استفاده می کردیم . ما به دلیل شکست ها ،‌ناکامی ها و مشکلات گذشته خشمگین هستیم . چه عامل این خشم دیگران باشند و چه خودمان ،‌ما حامل خشم خود هستیم و باید در این زمینه مهارت هایی کسب کنیم .

13- رسیدگی به خود :

وقتی مهمان عزیزی داریم در نهایت توجه با او رفتار می کنیم ، اما در مورد خودمان به گونه ای رفتار کرده ایم که داریم تاوان اعمال خود را پس می دهیم . حال باید بدانیم که اعتیاد یک بیماری است و نه یک رفتار یا معضل اخلاقی . پس باید نگرش و دیدگاه خود را تغییر دهیم . اما معمولاً‌ تنها شخصی که با یک فرد معتاد بدترین رفتار را دارد . معمولاً “خودمان” هستیم . همانگونه که از یک کودک بیمار نباید انتظار داشت کامل باشد ، با خودمان نیز نباید به گونه ای رفتار کنیم یا انتظاری از خود داشته باشیم که فرای توانایی هایمان باشند . بهبودی یک فرآیند طولانی مدت است . فرق نمی کند که ما عجله کنیم یا نه ،‌زمان همیشه با سرعت خود به پیش می رود . اگر همچنان بخواهیم از ملاک های کمال گرایانه اما معیوب خود پیروی کنیم ، بزودی سرزنش و تحقیر خود از سر گفته خواهد شد . بنابراین بهتر است در انتظار پیشرفت های کوچک باشیم چون هیچکدام از ما کامل نیستیم .

14- تغییر احساسات :

غالباً زمانی که ساده هستیم برای تداوم آن سعی می کنیم تا دوباره مصرف کنیم ، زمانی هم که غمگین هستیم برای رهایی از آن به سوی مصرف مجدد وسوسه می شویم . واقعیت این است که وابستگی به مواد مخدر و الکل حتی در دوران پاکی نیز در ما باقی می ماند . پس باید مراقب شرایط و موقعیت هایی باشیم که باعث تغییرات خلقی در ما می شوند .

15- از کمک های تخصصی استفاده کنید :

بعد از ترک بسیاری از مسائل ما حل می شود اما ممکن است مشکلاتی همچنان باقی بمانند و برای برطرف کردن این قبیل موارد نیاز به کمک متخصصین داریم . “نیاز به کمک نشانه ضعف نیست” . هر چه ما بالغ تر باشیم ،‌بیشتر می خواهیم از بهترین توصیه ها و کمک های موجود بهره ببریم . گاهی اوقات به گونه رفتار می کنیم که فرد متخصص را به اشتباه بیندازیم . در نتیجه توجیح و خوبی را برای اجتناب از آنها بدست می آوریم . اجتناب از دریافت کمک یک نشانه با علامت هشداردهنده است .

16- از روابط عاطفی و زود هنگام پرهیز کنید :

در دوران اعتیاد و مصرف زمان زیادی را صرف روابط صمیمانه خود می کردیم . بعضی از ما که در جستجوی محبت و عشق دیگران بودیم ، ابتدا مصرف می کردیم و سپس به سمت آنها می رفتیم . بعضی دیگر نیز که از این نظر مشکی نداشتیم باز هم مصرف می کردیم . در هر دو صورت مصرف الکل و مواد مخدر نه باعث درک بهتر ما از عشق می شود و نه توانایی ما را برای بدست آوردن عشق و محبت دیگران تقویت می کرد . اولین روزهای بعد از ترک ، احتمالا ‌دورانی است که در آن آسیب پذیری عاطفی بیشتر برخورداریم . برقراری روابط عاطفی زود هنگام در چنین دورانی می تواند منجر به لغزش شود .